ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ

Rehabilitation Council of India Act - 1992

1992ರ ಭಾರತೀಯ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ

ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೇವೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೇವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿಕಲಚೇತನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲವು ಸಹ ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತನ್ನ ಇಷ್ಟಾನೂಸಾರ ನೀತಿ-ನಿಯಮ-ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಪದ್ಧತಿ, ವಿಧಾನಗಳು ಸಹ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ವಿಕಲಚೇತನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಕರು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದೆ, ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಕರು 5-6 ತಿಂಗಳುಗಳ ತರಬೇತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು 3-4 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ತರಬೇತಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಯಾವುದೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಂಡಳಿ/ಬೋರ್ಡ್ ಗಳಿದಾಗಲಿ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿತು.

1983ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗವಿಕಲರ ಮಂಡಳಿ (National Handicapped Council) ಎಂಬ ಸಲಹಾ ಅಂಗವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಕಲಚೇತನರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪವಾದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಮುಂದೆ 1984ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು, ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತರಲು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಈ ಮನವಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ 1986ರಲ್ಲಿ “ಭಾರತೀಯ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಂಡಳಿ” ಒಂದು ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಘವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ವಿಕಲಚೇತನರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು “Justice Behrul Islam Committee”ಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಈ ಸಮೀತಿಯು ಶಾಸನ ಬದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೊರತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪನಾದ ಆದರ್ಶಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮೊದನೆಯೊಂದಿಗೆ 1993ರ ಜೂಲೈ 31 ರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ-1992 ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿತು.