ವಿಕಲಚೇತನರು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು

ಭಾಗ-೨

ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ

            ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ತತ್ವ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ “ …. ಅದರ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ, ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ನಂಬಿಕೆ, ಧರ್ಮ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯು ಸರ್ವರಿಗೂ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗೌರ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ,….” ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಸಮಾನತೆ:

          ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನವು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ (14ನೇ ಕಲಂ)ಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲೆ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಖಾತರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ನೈಜ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ -  ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ ಅಥವ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಬೇಧ ಬಾವ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂದಿಸಿದೆ (15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಕಲಂ). ಇದಲ್ಲದೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತರಲು, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕಲಂ 16 (3 & 4)ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ..... ಕಾನೂನನ್ನು ರಚಿಸಿ, ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಮಿಸಲಾತಿಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು …… ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

          ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಛೇರಿಗಳಗೆ ಮಿಸಲಾತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮಿಶ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಬೇಕು. ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ, ಇಂದ್ರ ಸವ್ನಿ (Indra Sawhney) v/s union of India 1992 supp (3) SCC” ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮಹತ್ವದಾಗಿದೆ. ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಂಗವಿಕಲರ ಪರವಾಗಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಕಲಂ 16ಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೇರದ ಅಂಗವಿಕಲರ ಪರವಾಗಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ನ್ಯಾಯಲಯವು “... ಕೇವಲ ಔಪಚಾರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಗಳು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಸಮಾನರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದು ಸಮಾನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಲು, ಅನಾನೂಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರನ್ನು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಅನೂಕೂಲವಂತರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮೇಲೆತ್ತಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಧನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಲಂ 14 ಮತ್ತು 16(1) ನಿಸಂಶಯವಾಗಿ ಅನಾನೂಕೂಲ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

          ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅನಾನೂಕೂಲ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಸಮಾನತೆ ನೀಡಲು ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಸರ್ಮಥಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. Dr. Jagadish Saran & Ors. Vs. Union of India, Supreme court cases 1980, 2SCC 768, ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೃಷ್ಣ ಐಯರ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಕಲಂ 15(3) ಮತ್ತು (4) ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡುದಂತಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕಡೆಗಾಣಿಸಿದಂತಾಗಲಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.(ಪೂರ್ಣ ಪಾಠವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಭಾವಾನುವಾದ)

ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವುದು:

          ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ 15 ಮತ್ತು 16ನೇ ಕಲಂಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಜನಾಂಗ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ, ವಿಕಲತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮೌನ ತಳೆದಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 1995ರವರೆಗೂ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಒಡ್ಡಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಂಮ್ಮೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಅವರ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

          ವಿಕಲತೆ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡೆದೆ ಇದ್ದರು, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತದ್ದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಅರ್ಹತೆಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ ವಿಕಲತೆಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. Nandakumar Narayanarao Ghodmare vs. State of Maharashtra and Ors. (1995 Vol.6, Supreme Court Case 720) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಂಧತೆಯ ಕಾರಣವನ್ನೊಡ್ಡಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 35 ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 5 ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿ ಅಗತ್ಯವೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ನಂತರ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಪೀಲುದಾರನ ಮನವಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿ, Agricultural class II Serviceನಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಹುದ್ದೆಯನ್ನು (ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದ ಹುದ್ದೆ) ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು.

          ವಿಕಲತೆ ಆಧಾರಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆರಿವಿನಿದ್ದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. 1995ರ ಅಂಗವಿಕಲರ ಅಧಿನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡದಿರುವುದು ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನೆ ತಂದಿದೆ. ಭೇದಭಾವ ಮಾಡದಿರುವುದು ಉಪಬಂಧಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ 15 ಮತ್ತು 16ನೇ ಕಲಂಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ:

          ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ದುಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಧನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಲಂ 41 “ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾರ್ಮಥ್ಯದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗ, ವೃದ್ಯಪ್ಯ, ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

          ಗತಿಶೀಲ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಕರುಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವು ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಹಳೆಯ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಲಚೇತನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸೂರು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮೇಲೆಯೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

          1970ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಕಲಚೇತನರ ಆದೋಲನವು ಚುರುಕುಗೊಂಡಿತು. ಇವು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದವು. ಅದರಲ್ಲೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶಾಸನವನ್ನು ತರಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದವು. 19810ರಲ್ಲೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದರು 1995ರವರೆಗೂ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು ವಿಕಲತೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಯ್ದೆಯು ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಫೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಕಲಚೇತನರ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಪಾಲ್ಗೋಳ್ಳುವಿಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಭಾರತ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅನುವಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ 249ನೇ ವಿಧಿಯು “ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ದತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಯಾವುದೆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಷಯದ ಮೇಲಾದರೂ ಲೋಕಸಭೇಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ 1995ರಲ್ಲಿ ಅಂಕವಿಕಲರ ಅಧಿನಿಯಮ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಇತರೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

                                                                                                   ಮುಂದುವರೆಯುವುದು…..

ನಿಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮರೆಯದಿರಿ

ವಿಕಲಚೇತನರು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ:

            ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು, ವೃದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕರುಣೆಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಸದೃಡವಾಗಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕು ಎಂಬ ತತ್ವ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ತಮಿಳರ ಪುರಾತನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ತಿಳಿಸುವಂತೆ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂಲೆ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಡ್ಡಡ್ಡವಾಗಿ ಕತ್ತಿಯಿಂದ 2 ಭಾಗ ಮಾಡಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ರಾಮಾನುಜಂ, 2000). ತಮಿಳು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಇಂತಹ ಅಮಾನವೀಯ ಅಚರಣೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಜೀವಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಮನು ನಪುಂಸಕರು ಮತ್ತು ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟರು, ಅಂಧರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಿವುಡರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಹುಚ್ಚರು, ಮೂರ್ಖರು ಮತ್ತು ಮೂಕರು, ಜೋತೆಗೆ ಯಾವುದಾದರು ಅಂಗಗಳ ನ್ಯೂನತೆವುಳ್ಳವರು ಅಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೆ ಭಾಗವನ್ನು / ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ, ಮನುವಿನ ಪೌರ ಮತ್ತು ಅಪರಾದ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂಗವಿಕಲತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. (murickan & Kutty,1995).

ಮಹಾಭಾರತ:

      ಅಂಧ ಕೌರವ ರಾಜನಾದ ದೃತರಾಷ್ಟ್ರ ತನ್ನ ಅಂಧತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ದೊರೆಯಾಗಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದರೂ ಸಹ ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನಾನೂಕೂಲಾಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಅಭಾಗ್ಯರುಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ವತಿಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾರದ ಮುನಿಗಳು ಯುಧೀಷ್ಠಿರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ,  ಅಂಧರಾಗಿರುವ, ಮೂಕರಾಗಿರುವ, ಹೆಳವನನ್ನು, ಈ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತನಾದವನನ್ನು ತಂದೆ ಎಂದು ನೋಡುವೆಯ? ಯುದ್ಧದಿಂದ ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿರುವವರನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಾರದರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದುವರೆದು, ನಿನಗಾಗಿ ಮಡಿದವನ ಕುಂಟುಬದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅಥವಾ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿದ ದುರವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವವನನ್ನು ನೀನು ಪಾಲಿಸುವೆಯ? ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಮಹಾಭಾರತ ಗ್ರಂಥವು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಎಡೆಗೆ ರಾಜ್ಯವು ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕಾದ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.  

ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲ: 

                ಮಯೂರನ ಕಾಲ ಅಂಗವಿಕಲತೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಪರಿಪಕ್ವತೆಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ.  ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಗಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಕೌಟಿಲ್ಯನು ತನ್ನ ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ  ರಾಜ ಅನಾಥರು, ವೃದ್ದರು, ಅಶಕ್ತರು, ಭಾದಿತರು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವರ ಸ್ವವಲಂಭನೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅದ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಹೆಣ್ಣು ವಿಧವೆಯೋ, ಒಂಟಿಯೋ, ಹೆಳವರೋ (ಕುಂಟ) ಮತ್ತು ಪರಿತ್ಯಕ್ತರೋ ಅಂತವರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೌಟಿಲ್ಯ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವನು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮೂಲಕ ನೇಯ್ಗೆ, ಹೊಲಿಗೆ, ಸೆಣಬಿನ ಕೆಲಸ, ನೂಲುವುದು ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

                ಸಾಮ್ರಾಟ ಆಶೋಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿದ. ಅವನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವೈದ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಅಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷದದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. 'ಗೊಪಸ್' ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಕಾರ್ಯವಿರ್ವಹಕ ಆಧಿಕಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಜನನ - ಮರಣ, ಜಾತಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ, ಅಶಕ್ತರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಮ್ರಾಟ ಆಶೋಕನ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಬೌದ್ಧರ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ.

ಮೂಘಲರ ಕಾಲ:

ಮೂಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದಾನ ಮತ್ತು ದತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಇಲಾಖೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ

ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ (ಸದ್ರ)ನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಬೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಬ್ಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾರೂ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೂಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಕ್ಬರ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಐಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಿದ್ದನು. ಝಕತ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕೈಗೊಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ವಸಾಹತು ಕಾಲ:

                ಮುಂದಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಬಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಶ್ರವಣದೋಷವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮಿಷನರಿಯಿಂದ 1884ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂತಯೇ, 1887ರಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ಅನ್ನಿ ಶಾರ್ಪ್‌ರವರು ಪಂಜಾಬಿನ ಅಮೃತ್‌ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಧರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು. ಈ ಶಾಲೆ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಮಿಷನರಿ ಸೊಸೈಟಿಯಗೆ ಸೇರಿದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇದ್ದಗೂ ಸಹ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂಮೆ ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಯಿತು. ಮಿಷನರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಹಲವು ಭಾರತೀಯರು ಸಹ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತರು, ಅನಾಥರು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಟ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರು ದೊರೆಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಸುಮಾರು 100 ವಿಶೇಷ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗಾಗಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಶಾಲೆಗಳು 1860 ದಿ ಸೊಸೈಟಿ ಆಕ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೊಂದಾಯಿತವಾಗಿದ್ದವು. 

                                                                                            ಮುಂದುವರೆಯುವುದು.....